Laatst ontlokten gedachten over bijnamen bij de piot een hevig grinniken.

Bijnamen, cognomen, epitheta zijn van alle tijden. Elke bespiegeling over hun gebruik en hun betekenis leidt naar een labyrint met de complexiteit dat zich enkel laat evenaren door het maatschappelijk weefsel of het menselijk lichaam. In beginsel is het allemaal vrij simpel. Met elke bijnaam kan het twee richtingen uitgaan: positief of negatief, respectievelijk een troetelnaampje en een scheldnaam. Naargelang de intonatie kan een roepnaam zijn initiële onschuld verliezen en verdrinken in een pejoratieve connotatie. Dan is het eerder een spotnaam.

En toch: enkel een binair getal is ondubbelzinnig tweeledig. Alle andere begrippen en definities kennen nuances. Dag geldt evenzeer voor een bijnaam. Geen enkel, ook niet een spotnaam, ontsnapt daar aan. Zelfs een met liefde gekozen troetelnaam kan veretteren tot een giftig geschenk. Anderzijds kan een venijnige scheldnaam zichzelf overstijgen en uitgroeien tot een geuzenaam. Dat is er nog de gradatie geheim versus openbaar in beperkte of in brede kring en alles wat daar tussen ligt. Het weze duidelijk: ook een epitheton draait in zich een driedimensionale matrix. Tot daar de wiskunde.

Ook de piot is niet immuun voor bijnamen, wat zou hij. Voor zover dat hij er weet van heeft, zijn “Kakker“, “tinkske” en “kwal” maar een paar van de epitheta die hij in de loop der tijd kreeg opgespeld. (Overigens: dat laatste was een scheldwoord waarmee een van zijn collega’s zijn shared directory hernoemde. Het feit en het gebeuren op zich beschouwde hij destijds en nu nog steeds als een compliment.) Terzelfdertijd amuseert hij zich rot met voor mensen in zijn omgeving bijnamen te verzinnen, vaak – meestal – evenwel zonder de bedoeling die ooit uit te spreken, tenzij in de afgeschermde omgeving van de Via Prosperità, of nog strenger: Platform 9 3/4. Hoe dan ook: de epitheta zijn er, en het naar koortsig neigend brein van de piot gebruikt ze laveloos. Heel af en toe weet eentje de ketting af te gooien en te ontsnappen.

Een aantal troetelnaampjes is verworden tot parate kennis bij de lezers van deze blog: Mijn Groote Liefde, Junior, Het Studentje, Zwarte Panter Willem, Magnifieke Marcel, de betonman, de boekendame, monsieur Baton… enzomeer. Het zijn naampjes die drijven op vriendschap en bewondering, op genegenheid en liefde. De wereld mag er kennis van nemen, hoe meer hoe liever.

Relatief goed geheimgehouden zijn de bijnamen van personen die zich ophouden of -hielden in de directe omgeving van de piot. Het Sukkelaartje en het Klavertje zijn individuen die over nergens redenen tot klagen hebben, en toch altijd hun beklag doen. De trol bewijst keer op keer dat het verspreiden van fake-news voor sommigen een hobby is. Tijdens een discussie bedient de germanofiele Teutoon zich van een selectie scheldwoorden, waarna de piot besluit afstand te nemen. Bij Machiavelli gaat het net zo.

Ook voor openbare figuren hanteert de piot vaak “troetelnaampjes“. De schertsfiguur Brulsmurf heeft niks te maken met de blauwe dwergjes van Peyo. Hij is het kleinkind van de Duitse migrant Friedrich Trumpf, die later zijn naam verengelste. In dezelfde divisie is er ook nog Der Führer. Die laatste heeft het voor het zeggen in een Vlaamse centrumstad en specialiseert zich in het verzieken van de huidige staatsinstellingen in de hoop dat het land op termijn als een verrot en vermolmd gebouw instort.

In deze laatste categorie is het bedenken en toekennen van bijnamen niet altijd even netjes, maar daar stoort de piot zich niet aan. Integendeel. Ergens ziet hij zichzelf als een instrument in handen van Karma. In zijn ogen verdienen de dragers stuk voor stuk hun “alternatieve” naam. En het is ook handig: zonder onderscheid zet de zorgvuldig uitgekozen bijnaam een belangrijke, zo niet de meest importante eigenschap van de ontvanger in de kijker.

Ook over het epitheton ornans “piot” valt heel veel te zeggen. Helaas is de inkt op.