Rouw

Laatst zette een spijtig heengaan de piot andermaal aan het peinzen over rouw en rouwverwerking.

Het leven komt met slechts één zekerheid, en dat is de dood. Vroeg of laat zien alle stervelingen zich geconfronteerd met het onafwendbare. Niets is voor eeuwig, zelfs niet de zon, ook al lijkt die sinds altijd en voor eeuwig te schijnen. Sterven hoort bij het leven net als eten en drinken, lachen en wenen, ademen en vrijen. Zonder dood is er geen leven. De meeste religies hebben dat goed begrepen, al interpreteren ze die universele zekerheid verkeerd, wat leidt tot foute en vaak gevaarlijke conclusies. Sla er maar eens hun gebeden, hun geschriften en hun rituelen op na. Maar we wijken af.

De dood definieert het leven en boetseert het imago van de verdwenen sterveling. Hoewel een begrafenis daar niet om gaat, merk je het wel. Hoe je het draait of keert, een lijkdienst heeft in essentie weinig te maken met de overledene zelf. Die heeft – tenzij proactief – er weinig aan. Een begankenis is in de eerste plaats een handig middel om het overlijden van een naaste of een familielid, een kennis of een vriend een plaats te geven in het eigen leven. Dat brengt zielenrust en hoort bij rouwverwerking. Daarnaast is de deelname aan het ritueel vooral een uiting van eerbied en respect voor de overledene en de familie. Helaas gaat dit niet op voor alle betrokkenen. Ook het eeuwig scheiden ontsnapt niet aan narcisten, die naar gewoonte elke mogelijkheid aangrijpen om zichzelf in de kijker te plaatsen.

Eigenliefde is van alle tijden en is slechts één van een handvol verwerpelijke menselijke kantjes die door toedoen van Social Media is versterkt. Bij elke overlijden overspoelt een golf van opgewekte snapshots vol lachende mensen het universele smoelenboek. In essentie is daar niks mis mee. Het ventileren van verdriet, ook in cyberspace, kan louterend werken. Minder kies is de soms egocentrische, aanstellerige en overdreven dramatische teneur van dit zogenaamd rouwbeklag. De deelneming in het fotobijschrift gaat vaker over de schrijver zelf dan over de overledene. Zoals het navelstaarders past, draaien hun condoleances uit op een klaagzang over zichzelf en het schijnbaar alom miskende of vergeten belang dat zij hadden in elkaars leven. Dit soort zelfvergoding heeft geen boodschap aan het zalvend effect van een waardig afscheid op de pijn en het gemis bij familie en vrienden. Het brengt enkel droefheid.

Af en toe maakt de hoge dosis eigenliefde in condoleances mij misselijk. Gelukkig kunnen omstaanders zich inenten tegen deze eeuwenoude chronische aandoening die ik-zucht heet. Het vaccin heet “negeren” en het helpt, ook al is het niet altijd even gemakkelijk om dat soort tijdingen en dus ook de boodschapper geen blik waardig te gunnen. Maar geloof me: het lukt.

Rouwen mag. Elk overlijden draagt verdriet en gemis in zich, ongeacht de vermijdbaarheid. Rouwverwerking moet op termijn het legaat van de overledene koesteren en beschermen. Al de rest is niet van tel.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.